30.5.10

Bij de dood van Tonio van der Heijden (15 juni 1988 – 23 mei 2010)

door Serge van Duijnhoven

Foto: Tonio als Oscar Wilde, januari 2009

De laatste dagen volstrekt van slag door het nieuws van de brute dood van Tonio, enige zoon van de schrijvers Adri van der Heijden (A.F.Th.) en Mirjam Rotenstreich.
Tonio is vorig weekeinde in Amsterdam geschept door een auto, komende van een feest in Paradiso, terwijl hij op de fiets zat. Op de hoek Stadhouderskade – Hobbemastraat. Van half vijf ‘s ochtends tot half vijf ‘s middags hebben artsen gevochten voor zijn leven. Uit de operatiekamer is hij in het bijzijn van zijn ouders gestorven. Tonio was ambitieus en stond midden in het leven, hij had net te kennen gegeven een Masters te willen halen (hij studeerde media-techniek aan de Universiteit en was bovendien fotograaf). Hij was hun enige zoon en laat hen kapot achter.

In een brief die Adri aan vrienden rondstuurde, zat een foto, een zelfportret van Tonio, waarin hij zichzelf heeft gekleed en poseert als het beroemde portret van Oscar Wilde.

Tonio is geboren op 15 juni 1988, ik ben de baby destijds als zeventienjarige rakker die Adri adoreerde en als Ossisch schoolkrant-jochie ook nog trots mocht frequenteren, gaan bezoeken in de Jacob Obrechtstraat in Amsterdam. Heb een zilveren lepeltje laten graveren met zijn naam erin. En het boek Tonio Kröger gekocht, van Thomas Mann – naar wie Mirjam haar zoon verkoos te vernoemen.

In Adri's nauwgezette dagboeknotities die de Arbeiderspers in 2003 onder de titel Engelenplaque uitbracht in de reeks Privédomein (d.d. 12 november 1998): ‘Het is de oudste vorm van ruilhandel: Wij doden de tijd, de tijd doodt ons. Gelijk oversteken…’ Zaken als de verlossing van de menselijke ziel of de voltrekking van het Laatste Oordeel, zo suggereert A.F.Th., zullen Leenheer Tijd een rotzorg zijn. Op meededogen hoeft geen mens te rekenen. Maar tegelijkertijd zal deze oerkracht van de pachters op aarde nimmer meer opeisen dan Hem toekomt… Geen enkel wezen heeft de morele of godsdienstige verplichting om zorg te dragen voor het lenigen van een schuld die groter is dan zijn bestaan vanwege de collectieve last der ‘erfzonde’. De Natuur kent geen goed of kwaad, slechts overwinnaars en verliezers. Zij die omkomen, zij die overleven…

In de krant werd bericht dat de chauffeur een 23 jarige jongeman was. Naar alle waarschijnlijkheid niet dronken. Het ene leven dat tegen het andere werd weggestreept. Is dat de vorm van ruilhandel waar Adri over schreef? Het is allemaal niet te geloven. Hoe dit soort calamiteiten te duiden?

Ik herinner me wat dit betreft die ongemeen grimmige Western van Clint Eastwood: Unforgiven (1995). Op het moment dat Clint de soevereine sherrif Little Bill (Gene Hackman) eindelijk in het stof doet bijten, vraagt die laatste vertwijfeld: But why? Why do I deserve this? Waarop Clint doodkalm antwoordt, vlak voor hij de trekker overhaalt: Deservance’s got nothing to do with it, Little Bill. Het is een heel gangbare, maar veel minder sublieme illusie dan die bv. op het filmfestival in Cannes – waar ik de afgelopen weken vertoefde – jaarlijks gevierd wordt: dat we in dit leven uiteindelijk allemaal kunnen of moeten krijgen wat we verdienen. Ben je mal.

Shakespeare biedt als immer troost. Weg ouwe albedil, dood, weerhoudt uw schimmen!

Moge Tonio van der Heijden – zoals de besten onder ons te vroeg vertrokken op zijn reis door de Tijd – rusten in Vrede. En moge Mirjam en Adri de kracht vinden om vanaf de bodem van dit verdriet, het verpletterende verlies van hun enige lieve zoon te dragen. Etiam pro nobis…

Serge van Duijnhoven, 29 mei 2010

Tonio van der Heijden


A.F.Th. van der Heijden (1973)

Serge R. van Duijnhoven (1970) is schrijver, dichter en historicus. Woonachtig te Brussel, geboren in Oss (Noord-Brabant, NL). Oprichter van tijdboek MillenniuM en de Stichting Kunstgroep Lage Landen. Verbleef in Sarajevo voor De Morgen en de Volkskrant. Debuteerde in 1993 met de dichtbundel Het paleis van de slaap (Prometheus). Frontman van het muziekgezelschap Dichters dansen niet. Recente publicaties: De zomer die nog komen moest (Nieuw Amsterdam), Klipdrift (Nieuw Amsterdam), {Balkan}Wij noemen het rozen (Podium), Fotografen in tijden van oorlog (Ludion), Obiit in orbit; aan het andere einde van de nacht (De Bezige Bij), Bloedtest (De Bezige Bij) en Ossensia Brabantse gezangen (Jan Cunen). Serge van Duijnhoven is freelance medewerker van Vrij Nederland, alsmede van De Morgen.Tevens werkt hij jaarlijks in Cannes als filmverslaggever voor het International Feature Agency en voor Cobra.be. Lees ook zijn filosofisch essay Katje min, katje weer dat hij schreef naar aanleiding van A.F.Th.'s overdenking Wij doden de tijd, de tijd doodt ons uit Engelenplaque.

Foto: Serge van Duijnhoven door Saskia Vanderstichele

Reacties:

Simone says:

30 May 2010 at 10:33 Wat een ontroerend en mooi geschreven In memoriam en wat een intens verdrietig nieuws.

Ik las het bericht in het Parool, toen niet wetende nog om wie het ging. Iets dat je leest en waar je op dat moment aan voorbij gaat dat het iemands kind is, volwassen of niet.

Een kind verliezen, een gedachte die ik zelf altijd meteen wegdruk, ondraaglijk al als dat is, laat staan als..

Rust zacht, Tonio van der Heijden.

Reply Hafid says:

30 May 2010 at 11:22 Bijzonder treurig. Een leuke knaap was die Tonio, ik ontmoette hem toen hij 17 was, tijdens de uitreiking van de Gouden Uil, waarbij we tevergeefs cannabis probeerden te scoren.

Ik heb de ouders een brief geschreven.

Reply Serge van Duijnhoven says:

30 May 2010 at 14:31 T.a.v. Tonio’s dood blijft het me duizelen. Ik vind “treurig” in dit geval toch echt wel een understatement waarde Hafid, voor ouders die zo volkomen bruut en bruusk hun innig geliefd en enig kind verliezen aan de grijparm van de Dood. Dit is de meest lafhartige valstrik die het Lot kon zetten, in de levens van zulk een goede, gloedvolle en gulle mensen. Alsof het spichtige Lot die jouissance en voorspoed niet kon verdragen, de welgemutstheid van de Van der Heijdens opnam als een persoonlijk affront.

Slechts oude Grieken wisten hier misschien nog enigszins raad mee, in hun pantheistisch theater van de hubris en de hinniklach der schikgodinnen. Wij – burgers van de vrije wil, wachters van rechtvaardigheid en behartigers van de mensenrechten – blijven verfomfaaid en verschrompeld achter in een kil, koud hoekje van dit ondermaanse. Zero Kelvin. Als in de rest van dit van godverlaten universum.

Moge desalniettemin overal deze week de zon gaan schijnen, en de natuur volop bloeien. Al was het maar bij wijze van een protest tegen alle vernieling en onomkeerbare processen in. Survive, now THAT is the name of the game…

Serge

Reply Cleo says:

30 May 2010 at 14:50 ik woon er om de hoek… het komt volgens mij miischien ook omdat de straat ernaast is afgesloten, daardoor is er op dat punt nu veel meer verkeer. de weg is op die hoek zo gemaakt dat de stoep doorloopt terwijl de straat 2 keer breder is.

wellicht mede een oorzaak van het afschuweljke ongeluk?

Reply Hafid says:

30 May 2010 at 14:53 Beste Serge (lang geleden), het was niet als understatement bedoeld, noch weet ik welke woorden in dit geval de juiste zijn. Het is de ondraaglijke paradox (niet voor mij, maar voor de ouders) dat verbale mensen de woorden ontberen om de pijn uit te drukken. En met alle respect: de mythologisering van de pijn en personificatie van het Lot verzachten de pijn niet. Wat overblijft is: ‘the dark dungeon, in which a relentlessly howling heart is encarcerated’.

Reply Sylvie Durocher says:

30 May 2010 at 17:05 I met Tonio by ‘Dixon’ a year ago. I was so impressed by his natural sweetness & generosity, by his talent & knowledge at such a young age. I eventually introduced him to my daughter who also thought highly of him. Two weeks ago, Fanny needed photos for a portfolio. I suggested her to contact Tonio which she did and he proposed her to do the work (at no cost) thursday the 20th. The photoshoot was done at his parents house and Fanny mentioned that it was a wonderful experience! We are extremely sadened by his death and wish to offer his family our deepest condoleances.

Reply Serge van Duijnhoven says:

30 May 2010 at 18:57 Tjum Hafid, ja. Mijn mythologisering van het Lot is wellicht ietwat beyond the point, d’accord. Toch helpt zoiets om weer opnieuw zicht te scheppen, al is het maar illusoir, in de duistere praktijken van het Lot die niet zijn te begrijpen zijn.

Een minder klassieke maar eveneens mythologiserende benadering van de Dood biedt William S. Burroughs in zijn magische kanto’s genaamd Dead City Radio. Jou vast ook bekend. Ik heb er nog uitvoering van op TDK cassettebandje, dat ik nog graag zo nu en dan – met een sardonische knipoog naar de moderne tijd – op een Sony recorder pleeg af te spelen.

“Question: What are we here for?”

“Answer: We’re all here to go…”

“Question: Who really gave their order?”

“Answer: Control. The ugly American. The instrument of control.”

“Question: If control’s control is absolute, why does Control need to control?”

“Answer: control needs time.”

“Question: is control controlled by our need to control?”

“Answer: Yes.”

“Why does control need humans, as you call them?”

“Wait… wait! Time, or landing. Death needs Time, like a junky needs junk.”

“And what does Death need Time for?”

“The answer is so simple. Death needs Time for what it kills to grow in. For Ah Pook’s sake.”

“Death needs Time for what it kills to grow in. For Ah Pook’s sweet sake? You stupid vulgar greedy ugly American death-sucker!”

Anyway. In plaats van over de toonzetting van verdriet te kissebissen, kunnen we natuurlijk beter de dierbare geesten verbroederen en – Burroughs en andere magiers van de Roes indachtig – een finale dronk uitbrengen op de vriendelijk-zachtmoedige jongen om wiens verschijden door zovelen intens getreurd wordt. Wiens leven vorige week rond ditzelfde tijdstip helaas maar al werkelijk in de grijpgrage armen is terechtgekomen van die Azteekse godheid die Burroughs er in zijn Dead City Radio voordrachten de schuld van gaf het leven te hebben bevrucht met de terreurcellen van de Dood en Verderf. De godheid die als een motorisch gestoorde sadist, in volstrekte willekeur zijn scepter neer laat dalen op de mensheid.

Hier een houw, daar een klauw. Hier een oplawaai en daar een schedel die open wordt gekliefd.

Absinth heb ik hier in Brussel niet staan. Wel mezcal – uit de streek van Ah Pook’s origine Mexico. Adios, Antonio! Voor jou dan deze laatste dronk. Salute! Op je leven al was het veel te kort.

Het laatste glaasje daarna is bedoeld voor het lot van hen die achterblijven. Salute! Dit keer ben je ons allen veel te vlug afgeweest, Tonio. Dat kan nooit zo zijn bedoeld. Maar goed.

Tot slot, het allerlaatste glas. Dat wordt – een keuze is er niet – geheel naar de Latino-Amerikaanse traditie – zoals altijd geheven op de hel.

Een plek waarvan alle mannen in Latijns Amerika weten waar die ligt. (“Waar de flessen twee gaten hebben, en de vrouwen geen.”) Normaliter weergalmt je gulle lach in zulke gevallen moeiteloos boven alle gewoel en gewurm uit dat opklinkt aan de bar. Een lach die nu enkel nog als denkbeeldige echo wil weerklinken, in de hoeken van onze stilte. De lach van een visser wier geschater tot over het water wordt gedragen. De wind steekt op, spetters worden onze kant op geblazen. Het is je geest die zich in vlagen boven onze hoofden samenpakt. Prosit Tonio, salute en vaarwel! Op de hel, die hier nog altijd op ons wacht…

Serge

Reply Michel Sommerange says:

31 May 2010 at 05:53 Inderdaad n zeer ontroerend en mooi geschreven In memoriam. Eerlijk gezegd zou ik niet weten hoe zo’n verlies als ouders van je enige en overleden kind, te dragen. Zijn al die uren, dagen, weken, jaren aan gedeelde en zorgvuldig opgebouwde ervaring dan echt voor niets geweest? Ik herinner me de grote schrijver Van der Heijden die ooit in cafe De Zwart op het Spui met Tonio en Mirjam op zaterdagmiddag na het winkelen een biertje zat te drinken. Tonio moet ongeveer vijf of zes jaar oud zijn geweest. Hij hield van muziek, van dansen, van de accordeonist die op stel en sprong het Spui bezocht om er zijn repertoire te spelen. Adri liet de man keer op keer terugkoomen, en stopte de kerel verscheidene malen een munt van vijf gulden (toen een heel bedrag) toe door het hem via zijn zoon T. te laten overhandigen. Iedereen blij, gelukkig, onbezorgd. Tonio danste zijn dansjes. De muzikant speelde zijn nummers. De schrijver gaf zich, geflankeerd door zijn vrouw, vol goed gemoed over aan de grote verhalen die hij vol overgave kwijt kon aan zijn vrienden die al uren lang waggelden en hingen aan de bar.

De kleine Tonio heeft toen pirouette na pirouette gedanst, en de accordeonist telkenmale opgehitst om door te gaan en sneller te spelen. Een vurige knaap, met een pony en guitige wangen.

De tedere aandacht waarmee A.F.Th. erop toezag dat zijn zoon een maximale dosis muzikaal genot kon genieten in zijn stamkroeg, alsmede de gulheid waarmee hij de muzikant van gage bleef voorzien, hebben toendertijd – als kersverse Franse migrant in Amsterdam – veel indruk gemaakt. De schrijver liet weten dat hij mijn toendertijd nogal in het gehoor springende gallisch accent vond klinken als “in marsepijn gesuikerd Nederlands, afgegoten met een laagje wittere chocolade.” Een merkwaardige, maar ongetwijfeld oprechte en originele typering van een attent en genereus persoon.

Tonio moet een fijne, genadige jeugd hebben mogen beleven. Adri en Mirjam hebben zich 21 jaren lang op secure en wellevende wijze gewijd aan het ouderschap. Dat dit alles in een enkele ruwe gebaar van onbehouwenheid, ongedaan is gemaakt, vind ik pertinent onverdraaglijk. Zijn al die zaterdagen, weken, seizoenen, jaren van spel, vorming en tot wasdom komen dan in een extreem lompe en gewelddadige zwiep van de aardbodem geveegd? En is al die tedere aandacht voor T. dan in een meppende zwaai ummsonnst erklaert?

Dit alles is een onverdraaglijke, onmogelijke maar helaas niet meer uit te bannen gedachte die me nu reeds al die dagen bezighoudt dat ik van dit tragische feit vernam.

De schrijver en zijn vrouw moeten van gevierde mensen, geslaagde ouders, door de wind van de voorspoed voortgedreven lieden, in een harde klap en met een ongelooflijke ruwe haal tegen de vlakte zijn geslagen. Hun rol als zeer gerespecteerde schrijvers met een druk maar onbezorgd sociaal leven, is er in de bittere werkelijkheid plotseling een geworden van door ontij, verdriet, la peste et la misere bannelingen van het lot. Hun leed is hors categorie, en in vroeger tijden zouden ze zelfs kans lopen geostraceerd te worden uit de maatschappij uit angst dat hun ongeluk besmettelijk zou zijn. Deze free fall from grace tot op de keiharde betonvloer van dit onbarmhartige bestaan, zou zelfs voor de meest soepele en veerkrachtige romanhelden uit het veilige arsenaal van de fictie nauwelijks zijn te dragen. Het is te hopen dat Van der Heijden en zijn vrouw bestand zijn tegen de vicieuze en voortdurende werking van het verdriet. Ze zullen er, helaas, voor de rest van hun leven de loodzware tol van moeten ondervinden.

Mocht er een hiernamaals bestaan, dan is het vurig te hopen dat de ziel van Tonio in staat zal worden gesteld om voor zijn alleen overgebleven ouders datgene te doen wat Allen Ginsburg als zijn belangrijkste missie als dichter ervaarde: to ease the pain of living. (Om daar direct zeer kloek aan toe te voegen dat dit aardse bestaan voor de rest nooit meer zou mogen of kunnen betekenen dan een spelletje pantomime. “And all the rest is drunken dumbshow…” Benieuwd of de beatprins zijn voornemen gestand heeft weten te doen. En of de gekastijde ouders van Tonio in de toekomst toch nog enige vorm van rust en berusting zal worden vergund. Ik hoop op een mirakel, maar Van der Heijden een beetje kennende vermoed ik dat hij geen rust zal vinden totdat hij het droefste requiem dat ooit door een mensenhand is neergepend, aan het nageslacht zal hebben doorgegeven. Om aldus, als een omgekeerde Hamlet anno de jaren tweeduizend tien of twintig, de geest van zijn zo vroeg en onterecht gestorven zoon alsnog gestand te doen.

Michel S., Alphen a/d Rijn

Reply Piet says:

31 May 2010 at 10:02 Ik kende Tonio niet, maar mocht ik ooit overlijden, dan hoop ik dat er niet zo over mij geschreven wordt.

Ben ik de enige die dit klef geneuzel vindt?

Reply Annemarie says:

31 May 2010 at 10:29 Silence

Reply Piet says:

31 May 2010 at 11:07 Waarover men niet kan spreken, daar moet men over zwijgewn. (Wittgenstein)

Reply Frank says:

31 May 2010 at 11:27 Eigenlijk ben ik het wel met jou eens, Piet. Zonder ook maar iets af te willen doen aan de ernst van dit afgrijselijke drama voor alle intimi van de overledene: dit soort berichten hoort in de privésfeer thuis. De jongeman in kwestie was geen publieke figuur. En hoewel wij van de doden niets dan goed spreken, dit lijkt meer op een hagiografie.

Reply Piet says:

31 May 2010 at 11:31 Wil de Piet van 11:07 een nieuwe nick kiezen. Het wordt zo verwarrend op die manier…

Reply Mirjam Rotenstreich says:

31 May 2010 at 12:27 Dag Serge, Adri en ik werden door zijn broer Frans geattendeerd op deze website met jouw in memoriam voor Tonio. Zoals je misschien weet doet Adri niet aan computers en alles wat daarbij hoort, dus ik schrijf deze woorden ook namens hem. Veel dank voor je mooie woorden over Tonio. Die zijn een grote steun voor ons. We willen graag ik contact komen met die Fanny waar haar moeder het over heeft.(zie die Engelse reactie) Uit gesprekken met vrienden van Tonio, bleek dat ze elkaar erg aardig vonden. Tonio heeft haar inderdaad in ons huis gefotografeerd, twee dagen voor zijn dood. Wij hebben haar niet gezien, maar Tonio heeft wel vol trots zijn foto’s van haar aan Adri laten zien, waarop die zei: ‘Dat is een mooie meid,’of woorden van die strekking.Weet jij of iemand die dit stukje leest het e-mailadres van Fanny? Dat zou erg fijn zijn.

Nogmaals dank Serge en liefs van Mirjam en Adri

Reply Jan Haerynck says:

31 May 2010 at 13:25 Lieve Mirjam en Adri, het was een ontzettende schok toen Serge me uit Amsterdam belde. Gruwelijk. Vreselijk. Sprakeloos. Ik probeer jullie al drie dagen en nachten een brief te schrijven maar vind de juiste woorden niet. Zijn er wel woorden voor? Kunnen er woorden voor zijn? Wat moeten jullie met woorden?

Ik ga er vandaag nog eens voor zitten. Leef ontzettend mee met dit monsterlijk verlies. Ik vraag me constant af hoe jullie verder moeten. Heel veel sterkte en mijn gedachten zijn voortdurend bij jullie. Probeer jullie zo sterk mogelijk te houden. Zéér innige deelneming. Jan

ps: Naar het mailadres van Fanny wordt volop gezocht.

Reply Tobias says:

31 May 2010 at 13:53 Fanny is te traceren via Facebook. Misschien dat via dit medium haar emailadres verkregen kan worden.

Reply Tobias says:

31 May 2010 at 14:04 Terugkomend op het vorige bericht: ik heb contact opgenomen en hopelijk kunnen er zo snel mogelijk emailadressen uitgewisseld worden.

Reply Elze Wilbrink-Gammauf says:

31 May 2010 at 14:32 Lieve Mirjam en Adri

Sprakeloos ben ik nadat ik via Germa het bericht kreeg over het overlijden van Tonio. Germa had in de Telegraaf de rouwadvertentie zien staan. Wat ontzettend triest dat Tonio zo jong moest sterven. Ik herinner me hem als zo’n prachtige peuter met zijn donkere krullen en ik vind het nog altijd heel bijzonder dat jullie aanwezig waren op mijn afscheid op Bibelebons. Veel sterkte voor jullie. Ik had graag een kaart willen sturen maar heb helaas geen adres dus daarom via deze weg mijn medeleven in de hoop dat jullie het lezen! Liefs, Elze

Reply Charles Aughuet says:

31 May 2010 at 20:00 Lieve ouders van Tonio,

Hoop dat jullie de kracht kunnen vinden om samen dit enorme verlies te kunnen dragen en dat dit drama voor jullie en jullie zoon, een veelbelovende en mooie jongeman zo te lezen, jullie relatie verder verstevigt en verdiept.

Charles

Reply Marian Gammauf-de Jong says:

31 May 2010 at 20:09 Lieve Mirjam en Adri

Van Elze hoorde ik gisteren het ontstellende bericht dat Tonio verongelukt is, je wilt zo,n bericht niet geloven, maar het is wel waar, wat moeten jullie nu door een hel gaan. Woorden van troost zijn nauwelijks te bedenken bij zo,n enorm verlies. Ik hoop dat jullie de kracht kunnen vinden dit verlies te dragen. Ik denk aan jullie.

Marian

Reply Rien van Viegen says:

31 May 2010 at 22:04 Mirjam en Adri,

Plotseling zijn jullie over- levers geworden. Het overleven van een kind is een onnatuurlijke toestand. Direct daarna is er alleen maar leegte. Ik wens jullie de veerkracht om dit verlies te dragen. Ik lees “Engelenplaque”. En mis nu iets.

Rien van Viegen

Reply cecile heuer says:

31 May 2010 at 22:17 toen tonio 4 jaar was trof ik hem en vroeg hij mij of ik wist wie zijn vader was ik wist het niet hij zei met grote kinderlijke trots; DE schrijver a.f.t. van der heijden ! en bleef me aankijken met nou jij weer.. dat heb ik altijd onthouden

omdat ik een dochter heb uit 88 en mijn broer verloor toen hij net zo oud was als tonio bij een vergelijkbaar ongeluk realiseer ik me dat

nu alles voor jullie, zijn ouders ,onzinnig,veranderd,verdampt en idioot moet zijn

niets is meer wat het was

wakker worden en dan pijn

zoals mijn vader toen vaak zei : waarom er nog zijn ?

hoop voor beetje troost dat jullie samen met zijn vrienden en geliefden over hem kunnen praten drinken en mischien huilen

wens jullie kracht samen

Reply Simon de la court says:

1 June 2010 at 00:44 Geschrokken las ik net het bericht, onvoorstelbaar dat Tonio er niet meer is. Tonio was een van de redenen om te kiezen voor de studie die ik nu doe.. De georganiseerde chaos van zijn huis, zijn humor.. Opdat je nog vele jaren herdacht mag worden..

rust in vrede Tonio

Reply Marjolijn H says:

1 June 2010 at 05:56 Niemand weet wat te zeggen, denk ik. Heel veel liefde en sterkte hij zal ergens in iedereen voortleven, al zijn we elkaar uit het oog verloren, deze dagen zijn jullie wel dichtbij in mijn hart. Het valt allemaal niet te bevatten. Veel veel sterkte en liefs van Marjolijn

Reply Marjon Spoorenberg says:

1 June 2010 at 12:14 Beste Adri en Mirjam,

ik wens jullie héél veel sterkte toe met de dood van Tonio. Tonio kende ik zelf niet maar de boeken van zijn vader wel. Ik wist ook dat Adri een zoon had. Ik leef met jullie mee. Het is verschrikkelijk wat er is gebeurd maar jullie hebben zo’n bijzondere jongen als Tonio bijna 22 jaar mogen kennen. Dat is ook iets om dankbaar voor te zijn. Jullie hadden hem nog langer in je midden willen hebben maar -als er een God is- zal hij er zijn bedoelingen mee hebben om hem eerder te halen!

Marjon Spoorenberg

Reply Richard says:

1 June 2010 at 12:20 Veel sterkte toegewenst aan de familie, nabestaanden, vrienden en kennissen.

Het is weliswaar een lange tijd geleden dat ik de boeken van zijn vader las (studententijd), maar ik heb daar zeer goede herinneringen aan.

Loor, dank voor dit in memoriam.

Groetjes,

Richard.

Reply pam emmerik says:

1 June 2010 at 12:55 ik heb de reacties gelezen en eerlijk gezegd als zinloos ervaren, waarvoor mijn excuus en ik vrees trouwens ook dat deze bijdrage niet aan de algehele zinloosheid gaat ontkomen. als een kind jong sterft sterven zijn ouders mee. worden daarop levende doden. en alle hulp die je hen kunt geven aan hen betekent dan minder dan niets. nada. hun lot is zwaarder dan zwaar, vrijwel niet te dragen. leven is zwaar, soms veel te zwaar, soms onleefbaar. tijd gaat voorbij maar de pijn blijft en wij, de buitenstaanders in dit verdriet, zijn machteloos. dat is dit leven ook. machteloosheid ten top. ik leef mee met adri en miriam, maar ze hebben er niks aan, dat weet ik heel goed. het is een schamele fooi. meer niet. wel beter dan niets. niets is een vrieskist en rouwenden hebben geen vrieskisten nodig. pam

Reply pam emmerik says:

1 June 2010 at 12:57 en god eet geen 22jarigen op, doe normaal zeg.

Reply RIen van Viegen says:

1 June 2010 at 16:49 Overigens, zou god wel weten wat zij doet? Of zou ze gewoon af en toe iets willen uithalen?

Je moet wel heel desperaat zijn wil je hier een bedoeling uithalen. Hierdoor worden alleen maar ouders ouder van een overledene. god heeft geen geweten.

Reply Jim Appelmelk says:

1 June 2010 at 18:00 Lieve Adri en Mirjam,

Gecondoleerd met het verlies van Tonio. Ik ben heel erg geschrokken toen mijn vader me belde over het overlijdensbericht in de krant. M’n buurjongen, oud schoolgenoot, èn hobbygenoot kwam ik regelmatig tegen…



Veel sterkte,

Jim

Reply Pietha de Voogd says:

2 June 2010 at 12:03 Lieve Mirjam,

De herinnering aan het schoolplein van de Nicolaas Maes: wat was Tonio een plaatje! Ik kan geen woorden vinden om jou en Adri te troosten. Wens jullie veel moed. Pietha

Reply Rietje v Ankeren. says:

2 June 2010 at 17:33 Lieve Mirjam en adri.

Jo belde mij net, Rie heb jij het gehoord van Tonio v d Heijden?

Nee ik wist nergens vAN.

kON HET NIET BEVATTEN, WAT IK VAN HAAR HOORDE..

dIT KAN NIET. vRESELIJK. DAAR ZIJN GEEN WOORDEN VOOR. Mirjam en Adri.

Jullie gezin jaren mee gemaakt. Weet wat Tonio voor jullie betekende.

Hoop dat jullie de kracht kunnen vinden om verder te gaan. Heel veel sterkte wens ik jullie toe.

Veel liefs Rietje.

Reply J Valent says:

2 June 2010 at 22:30 Het was een feest in het Trouw gebouw, niet Paradiso. Wat hij op dat moment (vanaf de pijp) bij stadhouderskade/PC hoofdstraat moest zal een eeuwig raadsel blijven.

Reply Olga says:

5 June 2010 at 01:29 Op 15 juni 1988, een dag voor mijn drieëndertigste verjaardag, was ik volop in verwachting van mijn tweede en laatste kind. Hij werd geboren op 8 december. Als ik bedenk dat mijn kind dood gaat breekt mijn hart. Ik kijk liever naar de maan en de sterren, en luister naar de kikkers, zoals nu. Maar sommige kinderen sterven vroegtijdig, ook enige kinderen. En harten breken. Lieve Mirjam en Adri, wat kan ik zeggen om jullie te troosten. Niets. Als ik over jullie verlies lees, breekt mijn hart.

Reply de grote boze wolf says:

6 June 2010 at 01:32 Lieve ouders van Tonio,

Mijn medeleven gaat naar u uit.

Veel sterkte bij het verwerken van het onmetelijke verlies dat u moet dragen.

De tijd heelt alle wonden, zegt men. Ik weet uit eigen ervaring dat “men” de tijd overschat.

x

GBW

Reply Martin says:

7 June 2010 at 19:28 Beste Mirjam en Adri,

Toen ik jaren geleden vader werd, merkte ik dat er niet alleen een kind was geboren maar ook de angst dat dit kind iets naars zou kunnen overkomen. Of: dat ik het zou kunnen verliezen. Hoe zou ik dan in vredesnaam verder moeten met mijn leven?

Ik ben in de jaren die volgden maar één keer iets tegen gekomen waarvan ik dacht: misschien, heel misschien kunnen deze woorden me een beetje helpen als ik ooit getroffen wordt door de Grote Ramp.

Een boeddhistische (of was het taoistische?) wijze zat te zingen en te trommelen na het overlijden van zijn geliefde vrouw. Omstanders stoorden zich hier aan. Waarom rouwde deze man niet?! De wijze man antwoordde de mensen: ‘Toen ik mijn vrouw nog niet ontmoet had, toen zat ik te trommelen en te zingen. Toen ik met haar leefde, trommelde en zong ik. Waarom zou ik, nu ze er niet meer is, ophouden met trommelen en zingen?’.

Mirjam en Adri, heel veel liefde, sterkte en wijsheid gewenst.

M.

Reply Ko says:

8 June 2010 at 15:13 Ik ben de bedrijfsleider van de Dixons filiaal op de Kinkerstraat in Amsterdam.

Wij hebben het net gehoord van een klant en zijn erg geschrokken met deze nieuws.

Tonio heeft onder mij gewerkt voor een jaar en heeft ontslag genomen op 3 oktober 2009, ter behoeve van zijn studie. Hij was een fijne collega en een goede en geweldige mens en wij konden veel samen over fotografie praten. Ondanks dat ik hem regelmatig moest wakker bellen om te komen werken,vond ik het heel erg toen hij mee stopte.



Moge hij in vrede rusten.

J.Kantorowitz (ko)

Dixons Amsterdam.

Reply N. Gumussu says:

9 June 2010 at 00:30 Ik wens de ouders, nabestaanden,vrienden en kennissen heel veel sterkte toe.


Gecondoleerd met het verlies van Tonio.
Tonio… Rust in vrede.

N.Gumussu ( ex- collega)

Dixons Amsterdam

Reply marjolijn van deurzen says:

13 June 2010 at 12:58 niets is voor mij zelf bedoeld en tegerlijkertijd alles.Dag Tonio, mijn lieve,mooie oppaskindje voor 10 lange jaren. Duizenden uren hebben we samen doorgebracht. Hand in hand naar het kindertheater of het Twiske, maar ook rollebollend van het lachen om kleine papierenpropjes die zomaar verdwenen in de stofzuigerslang,je kon er niet genoeg van krijgen. We gingen kamperen en je wist dat er een nachtwandeling zou komen. De hele dag liep je stoer aanwijzigingen te geven aan je lieve vriendinnetjes Merel en Iris,ha,ha maar zodra het schemerig werd begon je hem te knijpen. We hebben toen maar een lampje op je voorhoofd gezet.Met kindertjes kerst kwam je binnen, verkleed als kerstmannetje en wist niet wat je meemaakte dat je mocht stoeien met je grote vriend Miel,alle kinderen stortte zich op hem en na enige aarzeling nam je een enorme aanloop en dook erboven op. Op al die verkleedde kinderen.Maar onze specialiteit was toch wel papieren vliegtuigjes bouwen en vervolgens uren uitproberen hoe de landing verliep. Tenslotte, jij, zou uitvinder worden. Je hebt me ooit een enorme klap verkocht tijdens een bal spellejes met houtenbadjes,ik viel zo achterover,knockout voor 1 tel. maar het punt was voor jou. ik zie nog je enorme geschrokken oogjes,helemaal ontdaan. niets heerlijker dan jou troosten. De hele week stromen al die herinneringen terug in mijn hoofd en de tranen lopen langs mijn wangen. Lieve mirjam en Adri heel ,heel veel sterkte. Tonio zit in ons,in iedereen. Liefs van Marjolijn

Reply Mirjam Rotenstreich says:

14 June 2010 at 11:42 Lieve, lieve Marjolijn,

Wat fijn dat je op deze site een reactie schrijft en dank voor je mooie woorden. Hoe vaak heb ik de laatste weken niet aan jou gedacht. Adri en ik wilden je een brief met een zelfportret van Tonio als Oscar Wilde sturen, maar we hadden je adres niet. Zou je mij die willen geven?

Lieve groet,

Mirjam en Adri

Reply Mirjam says:

17 June 2010 at 11:49 Lieve Rietje,

Zou je mij je adres kunnen geven? Dan stuur ik je een zelfportret van Tonio en een brief.

Liefs, Mirjam

Reply Mirjam says:

17 June 2010 at 11:54 Beste J.Kantorowitz en N.Gumussu,

Hartelijk dank voor jullie lieve woorden.Ik zal jullie ook een zelfportret van Tonio + brief sturen. Dat moet, neem ik aan, naar de Kinkerstraat 252-254?

Vriendelijke groet,

Mirjam

Reply Cees van Gils says:

21 June 2010 at 15:05 Jonge mannen van 21 jaar moeten door de lichte nacht kunnen fietsen zonder bang te zijn om doodgereden te worden door een onoplettende automobilist…

Mijn enige zoon Max is ook 21 jaar,precies 55 dagen jonger dan Tonio was, en hoe meer ik lees over dit droeve verscheiden, hoe meer ik ook persoonlijk ontregeld raak.

Zal binnenkort een persoonlijk In Memoriam schrijven opgedragen aan Tonio en zijn verpletterde ouders, maar doe dat in een persoonlijke mail, via Querido.

Reply tonny vieira says:

21 June 2010 at 21:43 De twee utraschatten(Adri en Mirjam) zijn hun allesschat kwijt..

Het leven is niet even..

De liefde echter zal niet wijken..vluchten..of vertrekken..

Dit fenomeen zal de schatten omarmen,koesteren

om uiteindelijk opnieuw te kunnen verlangen naar het leven

wat altijd is en zal zijn..

Tonny Vieira

Reply Monique says:

21 June 2010 at 22:48 René van Chateaubriand schreef: “een grote ziel moet meer plaats inruimen voor het verdriet dan een kleine”.

Ooit kreeg ik een brief die ik toen afdeed als: ‘ja hoor, het zal wel’, maar altijd bewaarde. Inmiddels ken ik de waarde van de woorden.

Ik geef ze jullie door, in de hoop dat … tja, nou ja.

Troost bestaat niet. Ook de zo vaak te hulp geroepen tijd heelt geen wonden; hij bedekt ze alleen maar. Je kunt alleen bestaan als je steeds weer vecht om tot het inzicht te komen dat we het de rest van de tijd die ons is gegeven moeten klaarspelen met een geamputeerd leven.

Wees niet bitter, zeg niet “wat schiet ik hiermee op?” Als gezegd, troost is er niet, maar vrienden kunnen je helpen.

Zelfs als je op dit moment nog wanhopig wordt door hun woorden, ooit zijn die woorden, die gebaren, die armen, die handen en schouders toch in je herinnering gegrift als een soort wieg waarin je je zou willen laten vallen. De wieg houdt steeds weer op met schommelen, maar de wetenschap dat vrienden hem steeds weer een duwtje geven met een paar woorden, een glimlach, kan je door mening uur vol bodemloze wanhoop helpen.

Reply Lily Alers says:

5 April 2011 at 21:24 Heel veel sterkte met dit grote verlies.

Ik heb wel eens namens zijn oma een kaartje gestuurd.

Voor zijn verjaardag of gewoon dat oma aan hem dacht.

Lily

Reply Ellen Jansen says:

23 May 2011 at 16:46 Lieve Mirjam en Adri,

Gistermiddag was ik met een vriend aan de wandel. We werden bijna geschept door een tegen het verkeer in scheurende scooter. Door het voorval schoot mijn vriend iets te binnen. Hij had ergens gelezen dat een schrijver een boek zou gaan publiceren over zijn door een aanrijding, dodelijk verongelukte zoon. Verheijen heette de auteur, of Van der Heijden? Onmogelijk meende ik, de vriend moest zich hebben vergist.

Niet dus. Al wilde de inhoud van de mededelingen niet doordringen, de ontzetting was groot toen ik ze ’s avonds op het beeldscherm zag. Hoe kon het dat de afschuwelijke berichten over de fatale botsing totaal aan mij voorbij waren gegaan. Dat ik daardoor nooit een mail of brief aan jullie heb gestuurd om jullie op z’n minst te condoleren met het afschuwelijke verlies. Dat spijt me zeer en al is het veel te laat, toch wil ik op deze zware dag na een waarschijnlijk onbeschrijflijk ellendig jaar, alsnog mijn medeleven tonen. Alle sterkte, de komende dagen, maanden, tijd, vooral vandaag, een jaar zonder Tonio verder.

Ellen

Reply J. Valent says:

26 May 2011 at 23:57 @ Cees van Gils

Het spijt mij om de advocaat van de duivel te moeten spelen. Maar 21 jarige moeten wel oplettend in de lichte nacht deel nemen aan het verkeer. Naar inschatting en mijn goede vriend kennende was het best goed mogelijk dat de fietser, in alcoholische staat verkerend, de dader was en niet de automobilist.

Aannamens dat het altijd maar automobilisten zijn die het gevaar op de weg zijn vind ik stuitend. Iedereen vergeet wellicht ook stil te staan bij de 23 jarige jongen die niets vermoedend in botsing met een fietser kwam en dit feit de rest van zijn leven mee zal dragen.

Met deze ondoordachte beschuldiging zit ik ook niet op dat persoonlijke memoriam van u te wachten.

Reply Marianne Fastenau says:

27 May 2011 at 10:08 Het liefste jongetje van de Cornelis Vrijschool was Tonio.Dat vond ik en dat zei ik ook altijd als ik over kinderen van school sprak.Lief, vrolijk, er zat geen kwaad bij. Toen ik hoorde dat hij verongelukt was,mijn liefste leerling, ben ik dagen van slag geweest.Ik woon niet meer in Amsterdam en las over het nieuwe boek en zie nu pas deze site.

Ik zal Tonio nooit vergeten,ik zie hem nog als jongetje van 7 jaar en wens de ouders heel veel sterkte toe.

Reply Louise says:

29 May 2011 at 12:22 Beste J. Valent,

Allereerst: opmerkelijk dat je als vriend de nuance kunt zien dat Tonio ook een eigen aandeel in het ongeluk heeft, en dat je ook aan het lijden van de bestuurder denkt.

Maar naar ik uit het boek van zijn vader begrijp heeft de bestuurder wel degelijk te hard gereden, bijna 70 kilometer per uur. Dat is gigantisch als je er in de stad een fietser mee schept, zoals ook wel is gebleken.

Feit is dat er in amsterdam vaak te hard wordt gereden op rechte of lege wegen, én dat er met teveel drank op wordt gefietst. We lijken dit normaal te vinden.

Ik wil hiermee niet suggereren dat het ongeluk alleen de schuld van de bestuurder is. Beide hebben een aandeel, en dan is er ook nog een grote pechfactor. Hoe vaak komen dit soort verkeerssituaties voor, en lopen ze wél goed af?

Al met al blijft het vooral vreselijk tragisch.

Reply Bruni Mortier says:

31 May 2011 at 22:38 Do not stand at my grave and weep

I am not there. I do not sleep.

I am a thousands winds that blow.

I am the diamond glints on snow.

I am the sunlight on ripened grain.

I am the gentle autumn rain.

When you awaken in the morning’s hush,

I am the swift uplifting rush

Of quiet birds in circled flight.

I am the soft stars that shine at night.

Do not stand at my grave and cry.

I am not there. I did not die.

mary elizabeth frye – 1932

Reply jeroen lutters says:

2 June 2011 at 15:39 Ik liep aan tegen het boek TONIO en was meteen gegrepen. Ik zocht meteen op internet en kwam bij deze site. Ik ben zelf ook ouder van twee kinderen.

Ik heb er geen woorden voor, je kind, zo jong, te verliezen. Wat een grootse daad je kind, je liefde,

zo te blijven eren.

Reply Johanna de Stoute says:

2 June 2011 at 23:16 ‘The tragedy of life is not that beautiful things die young, but that they grow old and mean’.

Aan deze woorden van Raymond Chandler refereert A.F.Th. tijdens een interview in 2009 vanwege zijn roman ‘Doodverf’.

In het ongeval van Tonio heeft de tijd die uitspraak op tragische wijze achterhaald.

Reply Joke van veen says:

3 June 2011 at 23:32 Zojuist Toooooooonio uitgelezen binnen anderhalve dag. Hoe tragisch dit alles is, het is een autobiografie, het is een roman, het is een thriller, je leest met spanning naar een plot…

Komt Tonio toch tot leven, je wilt het zo graag, je gunt het de ouders zoooo graag. Maar neen het is echt, echt waar…

Arme, arme ouders, jullie houden je zo goed, word gewoon eens hardstikke kwaad op hem dat hij er niet meer is, vloek, vloek op hem en dan…daarna….komt het eerlijke denken aan hem, het niet geromantiseerde beeld om Tonio overeind te houden.

Hij is een vent van deze tijd, bloedmooi, verwend, lief en iedereen houdt van hem. Maar jullie zijn hem kwijt mag je a.u.b heel erg kwaad zijn, op hem op iedereen???

Kom weer op de aarde, het houden van hem houdt niet op, maar ga jullie leven weer leven, het duurt en het duurt.

Na vijf jaar word de tijd minder, maar je moet die vijf jaar door.

Was er maar een winterslaap zodat je na vijf jaar weer tevoorschijn kunt komen en kan zeggen.

Ja ik voel dat de rauwe pijn afneemt, was het maar zo….

Lieve ouders, houd moed, houd moed, het wordt minder echt waar.

Eeens word je wakker en voelt de pijn minder heftig, klein beetje, maar je voelt het verschil, het geeft lucht, adem, eindelijk….

Reply Anna Dekker says:

6 June 2011 at 23:29 Lieve Adrie en Mirjam,

Het prachtige boek “Tonio” in 1x uitgelezen. Het doet zo’n pijn je kind kwijt, ook ik heb dit meegemaakt, mijn zoon is niet ouder geworden dan 29. Hij was net zo leuk, knap, vol humor en intelligent als jullie Tonio. Er waren veel overeenkomsten; het studeren, het in de Baarsjes wonen, Sint Pancras,( komen wij vandaan)ouders zijn van een opgroeiende puber. Bij ons is het 7 jaar geleden maar het slijt niet en je verwerkt het( zoals dat zo mooi heet)ook niet en het een plaatsje geven(goedbedoeld gezegd maar gruwelijk)gaat ook niet, troost is er ook niet want het komt nooit meer goed. Adrie kan het allemaal zo mooi verwoorden, ik heb veel gehuild bij het lezen van dit prachtige requiem, ik weet zeker dat Tonio ontzettend trots zou zijn op jullie. Hij had toch maar mooi zo’n lieve vader en moeder en jullie hadden hem, jullie waren al die tijd gelukkig met elkaar, ” de jaren van geluk zijn nooit meer uit te wissen” ( Nel Benschops gedicht “ADIEU”, wat wij aan het graf van onze zoon hebben voorgelezen.

Ik wens jullie heel veel kracht en liefde toe.

Liefs van Anna Dekker.

Reply Anna Dekker says:

7 June 2011 at 16:14 Sorry, ik bedoel natuurlijk Adri!

Reply Nelleke Kuijper says:

8 June 2011 at 11:21 hallo Adrie en Mirjam

Ik ken jullie niet en heb het boek “Tonio” nog niet gelezen. Ik ken wel jullie pijn en verdriet.

Op 17 december 2010 ben ik ook mijn enig kind verloren “Sander hij was 20 jaar”.

Het verdriet is onbeschrijflijk, rauwe rouw zei iemand,en dat is het ook.

Ik wens jullie sterkte……

Nelleke

Reply Sandra says:

8 June 2011 at 14:35 Zojuist de recensie van Joost Zwagerman gelezen in de Volkskrant over Tonio; knap artikel, en zonder het boek gelezen te hebben, al een knoop in mijn maag en daardoor op deze pagina beland.

Lieve ouders, zonder jullie pijn te willen voelen als moeder van kleine kinderen, voel ik het toch en wens jullie alle sterkte toe, alle kracht, alle liefde en denk en hoop, namens alle rouwenden en vooral namens mijzelf, dat er een mooi vervolg is op dit leven met herenigingen met onze geliefden.

‘Wie herinneringen heeft, leeft tweemaal’, las ik ergens. Ik hoop dat jullie mooie herinneringen aan jullie prachtige zoon (zo blijkt uit alles) de pijn en het verlies ooit kunnen verzachten.

Tonio, rust zacht.

Reply jaap says:

13 June 2011 at 16:21 vanochtend in uw boek TONIO begonnen te lezen, krijg het vandaag uit; de vele ‘pareltjes’die over de verschillende pagina’s steeds terug te vinden zijn, toveren uw zoon te voorschijn zoals hij voor u altijd blijft bestaan. Een prachtig mens…

Het verdriet kwam zo even (onder de douche) in alle heftigheid met de gedachten dat de duizenden druppeltjes uit de douchekop tranen zijn om de dood van uw lieve jongen.

Reply L. Meijers says:

20 June 2011 at 11:47 Zeer indrukwekkend boek ….heb Tonio nooit gekend maar ik zal hem nooit vergeten…

Ouders alle goeds toegewenst

Reply Katrien Noblesse says:

20 June 2011 at 14:40 Ik lees Tonio trager dan ik gewoon ben; omdat iedere zin zo helemaal juist is en op zijn plaats. Wat overduidelijk is en altijd zo zal zijn: de mooie en ontroerende liefde die in de besloten driehoek Tonio-Mirjam-Adri vervat zit.

Ik geef jullie alledrie een kus.

Reply Mieke Roest says:

22 June 2011 at 14:42 Ik lees nu Tonio en raak erg ontroerd door de schoonheid van schrijven over dit vreselijke drama wat jullie is overkomen.

Zo gewenst, zo geliefd, zo’n mooi mens. Ik leef in stilte mee met het onheil dat jullie is overkomen

Mieke Roest

Reply Wilhelmien nelissen says:

24 June 2011 at 12:26 Ik ben een groot fan van A.F.Th. van der Heijden. Heb zijn zoon een keer gezien bij een lezing.(een mooi mens) en ben geschrokken van dit tragisch ongeluk.

Ik wens Adri en mirjam heel veel sterkte en uiteindelijk vrede toe.

Niets blijft, alleen de liefde.

Reply Marianne R. says:

25 June 2011 at 21:25 Hallo Adri,

vroeger was ik een dorpsgenootje van je en een speelkameraadje en klasgenootje van je zus Marianne en jij was een klasgenoot van mijn broer Paul R. die je kent van o.a.het Joris College en van de lagere school van Meneer Brugmans en nu later ook wel eens hebt ontmoet in het westen des land!!Hij schrijft ook zoals je weet met name dans en toneel en kinderboeken.

Ik las vandaag in het Eindh Dagblad je verhaal,wist niet wat jullie overkomen was…echt vreselijk een zoon hebbende en door een tragisch ongeluk af moet geven!!Dit is de ergste nachtmerrie die je je maar voor kunt stellen en geen enkele ouder gunt!!!

Ik wens jullie dan ook alletwee heel veel kracht en steun .

Ik vond je vroeger een onvoorstelbare mooie jongen,was stiekem verliefd op… met name je ogen vond ik zo mooi,je zoon heeft dit ook zie ik op de foto’s.

Adri, koester alle mooie memories met hem….dit helpt het verdriet een beetje te verzachten !!!

Heel veel sterkte samen en veel gr van de zus van Paul R.

Marianne R.

Reply Roos. says:

26 June 2011 at 00:29 Hallo Adri en Mirjam,

Heel veel sterkte, las een artikel in de krant en schrok van het vreselijke drama wat jullie overkomen is.

Heel veel kracht en sterkte om door te gaan samen!!
Roos.

Reply Debby Struijk says:

27 June 2011 at 23:23 Lieve Adri en Mirjam.

Wat een moed om zo door je verdriet heen te gaan. En wat een fantastisch gebaar naar Tonio om op deze wijze geeerd te worden. Ik verbleef vorig jaar rond die tijd samen met mijn man in het hotel aan de stadhouderskade. De voucher lag nog in de boekenkast in onze hal, wist ik. Ik pakte hem om te kijken welke datum er precies op stond. Een rilling ging door me heen: 23 mei 2010. We hebben veel foto’s gemaakt in de buurt op die dag. Nu ik ‘Tonio’ gelezen heb, kan ik er geen een bekijken zonder erbij na te denken wat jullie op welk tijdstip die dag meemaakten…Heel veel respect voor deze wedergeboorte van Tonio, een eerbetoon die zijn weerga niet kent. Liefs, Debby Struijk.

Reply Karin Wasser says:

3 July 2011 at 13:50 beste Adri en Mirjam,

heb jullie leven met Tonio nog niet helemaal doorgelezen; ik wil jullie laten weten dat elke zin in het boek zo zuiver aanvoelt en ik bijna deel in jullie verdriet.

Ik ben op internet gaan kijken om nog meer van Tonio te “zien”.

Ik wens jullie erg veel sterkte toe met het verlies van jullie Tonio.

Reply José van der Putten- Smulders says:

3 July 2011 at 16:10 Ik was al heel erg onder de indruk van het boek Asbestemming. Een Requiem voor zijn vader. Zag gisteren in de boekhandel het boek over Tonio liggen en heb het direct gekocht. Ik wist niet dat het was verschenen. Ben nu op de helft en het is zo hartverscheurend mooi. Ik denk ook dat het voor een schrijver de enige manier is om met het verdriet om te gaan. Erover schrijven. Ik moet het boek soms neerleggen omdat ik door mijn tranen niet verder kan lezen.

Wat een liefde komt er uit dat boek. De liefde die jullie voor elkaar hebben en de liefde voor jullie zoon. En dat is wat altijd blijft, de liefde.

Beste Adri en Mirjam ik hoop dat het afgelopen jaar jullie al wat vrede en rust heeft gebracht.

Reply Niene says:

6 July 2011 at 18:24 Beste ouders van Tonio,

Ik ben enorm onder de indruk van het boek,wat een verdriet,wat een ellende.Mijn zoon (ook enig kind)is van dezelfde leeftijd als Tonio,het is zo oneerlijk om je kind te overleven,het hoort gewoon niet.Heel veel sterkte en kracht gewenst om dit verlies te verwerken.

Reply Edith says:

6 July 2011 at 23:36 Je ne veux point d’un monde

où tout passe

Où jusqu’au souvenir tout s’use

et tout efface

Où tout est fugitif, périsable,

incertain

Où le jour de bonheur n’a pas de lendemain.

(Ik wil geen wereld, waar alles verandert, waar alles vergaat, waar tot op de herinnering alles vervaagt en alles oplost, waar alles vluchtig is, vergankelijk, onzeker, waar de dag van geluk geen morgen kent).

A. de Lamartine

Lieve ouders van jullie prachtige kind. Het requiem zit onder mijn huid. Ik voel en adem het verdriet met jullie mee. Maar natuurlijk altijd aan die zijlijn en niet in het duivelse episch centrum. Je hebt gelijk Adri. Het wordt niet minder dat verdriet. Maar wat wel gebeurt is dat de scherpe pijn ronder aan gaat voelen terwijl het gemis toeneemt met de jaren. Jullie zijn 2 dappere mensen. Blijf over hem schrijven!!!!Houd hem bij je.

Ik vond troost in de woorden van Conny Palmen, die zei: Ik ken nu geen angst meer. Er zal me in dit leven nooit meer iets gebeuren dat erger is dan dit.

Reply Liesbeth says:

12 July 2011 at 15:26 Lieve ouders van Tonio, gisteren had ik het boek uit en het heeft heel veel indruk op me gemaakt. Ook heel veel herkenning vond ik er in terug. Ik ben een moeder van 2 zoons die beiden overleden zijn. Mijn oudste zoon op 24 jarige leeftijd en mijn jongste zoon op 30 jarige leeftijd. Mijn kinderen wonen nu in mijn hart en zijn dus altijd dichtbij. Ik kan ze horen, zien en voelen. Het lijfelijke gemis blijft en zal nooit overgaan. Soms is het erg zwaar voor me en andere momenten gaat het goed. Laten we elkaar in gedachten vast houden en ik hoop van harte dat jullie de kracht kunnen vinden om verder te gaan

Reply elvi says:

12 July 2011 at 22:51 lieve lieve Adri

via dit prachtige medium wil ik je bedanken

als je al had kunnen huilen was dit boek er misschien nooit geweest

dit zijn de tranen van een kunstenaar

by far het beste boek ooit geschreven

hoeveel kan je houden van je kind

jij hebt het mij laten voelen

wat zal Tonio apetrots en dankbaar zijn dat jij dit aan hem hebt opgedragen

zo heb ik hem leren kennen

wat ik geloof is dat jullie onbewust wisten wat ging gebeuren

jou angst en Tonio’s besef van jou talent

elkaar dienend

tot diepe steun voor ieder die zo’n groot verlies heeft meegemaakt

maar ook voor diegene die het niet treft

opnieuw beseffend

Oi

Reply carien brinkman says:

14 July 2011 at 16:16 Beste Adri, want al lezende in het boek ben je voor mij Adri.

Ik ben op blz. 510, moet gewoon even stoppen. Loop doelloos rond om uiteindelijk Tonio te googelen. Zo hier gekomen en wil je zeggen dat je een juweel van een boek geschreven hebt!

Prachtig monument voor Tonio.

Dag Carien

Reply marlies souren says:

15 July 2011 at 16:59 Aan Mirjam en Adri v.d. Heijden-Rotenstreich.

Al dagen woelt hetgeen ik hier nu ga schrijven in mij rond. Ik heb het boek uit. Kan voorlopig niks in mijn hoofd erbij hebben. Bij elke jonge man die ik zie denk ik nu aan jullie zoon. Wat een leuke fijne jongen was die Tonio.

De eerste kennismaking met het werk van Adri had ik via ‘asbestemming’. Dat vond ik toen ook heel bijzonder door de verweving van het alledaagse met herinneringen en het verlies. En dat alles in een literaire vloeiende stijl.

Maar dit requiem———–gaat natuurlijk nog een “stap”…. verder, want nu is er een stukje van jullie hart afgesneden (geen hapje van de zon, maar van het hart.) Het is een gaaf boek en inderdaad: misschien wel : “Je zoon, je beste proza”…

Maar nu iets heel anders, zoals ik Tonio uit het boek heb leren kennen als een jongen met een open mind….zo denk ik nu al tijden….

Adri, waarom blijf jij je alsmaar schuldig voelen en afgekeerd van het leven?

Dat zou Tonio nooit!!! hebben gewild. Hij zou (en zal misschien) dit met lede ogen aanzien. Hij roept: (Dat weet ik heel zeker,) “kom op Adri en mamma. leef, leef ook voor mij en geniet van wat er nog overgebleven is in het leven. De schoonheid van mamma, het talent van pappa, de enorme moed van opa Nathan” etc. etc.

Natuurlijk blijft er een litteken over, want de wond die geneest een beetje, al klinkt dat misschien unfair t.o. jullie kind. De wond geneest en krijgt een dun velletje over zich heen. Dat weet ik , mijn kind (Mijn enige kind, een dochter werd op 15 jarige leeftijd schizofreen en is in feite ook ‘weg’. Het levendige meisje (dat overigens ook fotografe wilde worden..) is in feite dood. Er is alleen nog een angstig wezen, geplaagd door angsten en stemmen over. Daarna overleed mijn man aan kanker . Hij was ook een zon een voedingsbron voor mij. Ik weet wat “Stuk” zijn is, maar toch.

(Heb nu wel weer een vriend, maar dat is anders…)

Please: ga gehandicapt en wel, weer leven en rondkijken, Doe het voor Tonio en daarmee ook een beetje voor mij die zich in Tonio verplaatst.

liefs , echt waar!

P.S. Mirjam, ik heb met jou ook nog op een andere manier te doen, want naast je pijn, en het verlies van je lieveling, heb jij ook nog eens het hele huishouden en in feite de “zorg ‘voor Adri en je vader op je nek. Ik leef met je mee en ik deel in je leed -wees daarvan overtuigd.

marlies souren- utrecht

Reply Marja V uit Amsterdam says:

31 July 2011 at 17:36 Ik ben erg onder de indruk van het mooie boek over Tonio. Ik heb nog 200 bladzijden te gaan. Wat een moed om zo’n boek te schrijven en wat mooi geschreven.

Reply Susanne Ahlers says:

1 August 2011 at 12:35 Pantonionisme of Geheime Formule

provençaalse liederen

raken gebatikt door zweet

pikzwarte verloedering



zijn verbazing

de onderkant met lucht gevuld



zijn geheime formule

het mysterie

van het kinderlijk spel

nooit meer glaskorrels

binnen handbereik



de versterving

der dingen om je heen

speekselvloed

weggeklikt



op de veranda

onder de goudenregen

wortelt noodlot dieper nou



laatste instorting

half in tranen

fantaseren is pijn

of geestesnood



rouwranden

onder het verlegen grijnslachje,

de Dorian Gray-inzichten



niets dan een greep

tussen twee planken

met van overvloed over-

complete vingertjes



honderd keer zei jij

“er vliegen allemaal rode harten“



voorbij de kraamtijd in Troje

inwendige of uitwendige bloeding

verwarring

pijn

verdriet

nachtmerries, nuances van grijstinten



je hebt je vliegtuigvleugels

gespreid,

razendsnel

zonder nodeloos tijdverlies

met een zweem van Rimbaud

op je koolzwart glanzend haar



Dit experimenteel gedicht is een collage, uitsluitend gemaakt met behulp van geprefabriceerde woorden A.F.Th. van der Heijdens uit zijn werk ’Tonio. Een Requiemroman’. Door de combinatie van heterogene, onsamenhangend gereproduceerde stukjes taal, fragmenten van de realiteit volgens het principe van het simultane en disparate, is er een door mij gearrangeerd mozaïek ontstaan.

Een ode, een lied, een hommage aan een begaafde jongeman én aan zijn vader, de schrijver.



Susanne Ahlers, Nijmegen, juli 2011

P.S. Hoe kan ik een bewerkte foto (Tonio’s zelfportret) uploaden?

Reply Vinque says:

5 August 2011 at 15:15 In het letterkundig museum Den Haag is een mini expositie van Tonio. Zijn horloge en twee Hasselblads kun je zien. Plus nog wat zaken.

Reply Johanna de Stoute says:

6 August 2011 at 00:37 @Vinque

‘Een mini expositie van Tonio. Zijn horloge en twee Hasselblads kun je zien. Plus nog wat zaken.’, in het letterkundig museum.’



Komkommertijd?

Reply Vinque says:

6 August 2011 at 11:03 Schijnbaar. Het ligt in een vitrine. Naast de iets grotere expo. van Heeresma.

Reply Elenor van den Bergh says:

16 August 2011 at 12:37 “GRUWELIJK” mooi boek!



Veel Sterkte.

3 opmerkingen:

  1. Ik weet nog goed dat mijn vrouw Nelleke een reactie plaatste op dit Blog.
    Mijn vrouw heeft ook haar enig kind verloren. Mijn stiefzoon, Sander.
    Ik wist toen nog niet dat ik vijftien maanden later deze brief aan Sander zou schrijven

    Heee Sammy,

    Morgen...Weet je nog? Dat ik zo'n angst had voor morgen.
    Morgen, dan breng ik je moeder naar jou toe.
    Zul je niet boos zijn op haar?
    Geef je je moeder veel knuffels van mij? Want na morgen kan ik dat nooit meer doen.

    xxx Tom

    Nelleke is niet meer bij ons.

    Nelleke:
    Over and over I stumble across
    The line I drew here on my floor
    No one knows but I can tell
    That I don't live here anymore
    (Airbag - Safe like you)
    http://youtu.be/VvBnViS2xBk


    De laatste woorden die Nelleke ons meegaf was uit een nummer dat ze op forum heeft geplaatst van haar overleden zoon Sander.
    Niemand heeft kunnen vermoeden dat deze woorden binnen een paar dagen werkelijkheid zouden worden.

    Het leven zonder haar zoon werd haar te zwaar, te zwart. Met alle kracht die nog in haar was heeft ze het geprobeerd, maar ze kon het niet meer.

    Zaterdag heeft ze nog een paar uurtjes geholpen bij een aantal goede vrienden. Ze was verdrietig, ze vertelde, ze was wie ze vaker was. Nelleke, met herinneringen, verdriet, maar ook aanpakken en een luisterend oor voor anderen. Nadat ze daar vertrokken was heeft Tom haar niet meer kunnen bereiken.

    Zoals ze was is ze gegaan. Tot in de puntjes voorbereid heeft ze haar einde en dat wat daarna moet gebeuren geregeld. Ze is maandag morgen door de politie gevonden in een hotel.

    “het is niet te bevatten, maar wel te begrijpen” En dat is wat het is.

    Tom Tieben

    Ik heb het boek Tonio nog steeds niet kunnen lezen, ik zit vast in mijn eigen verhaal.
    Ik voel de pijn van Adri en Mirjam.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. vandaag het boek Tonio uitgelezen.
    de verstilling is rond en in mij.
    vandaag, 15 juli, een belangrijke dag voor mirjam en adri.
    in gedachten bij hen, ik heb een hortensia als herinnering aan tonio aan het water toevertrouwd.
    dank voor mee te mogen lezen/leven.
    veel liefde en sterkte toegewenst voor de dierbaren van tonio

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Beste Adri en Mirjam,
    ik heb het boek Tonio in éèn ruk uitgelezen en daarna nog eens.....ik weet nu al dat ik het voor een derde keer zal doen, zó aangrijpend mooi, droevig en indrukwekkend vind ik het!
    Het is een eerbetoon aan jullie zo geliefde zoon en iets mooiers had je hem niet kunnen nalaten......
    Ik wil jullie ongelooflijk veel sterkte en kracht wensen om het verlie
    s en gemis van jullie kind te kunnen dragen.
    lieve groet van een, weliswaar voor jullie onbekende, meelevende lezeres. X

    BeantwoordenVerwijderen